Schetsontwerp Sonsbeek, Arnhem

In het Gelders Archief in Arnhem bevindt zich onderstaand schetsontwerpje (letterlijk -pje-, het heeft briefkaartformaat ca. 8 x 13 cm, klikt u op de afbeelding, dan wordt hij groter):  

Schetsontwerp, zj, zonder maker, Archief Sonsbeek, foto, TuinTerTijd, 2013

De tekst op het ontwerpje: A bergje 3 voet hoog 5 of 6 rond van bove vlak in de midde een Tulpenboom B vlak stuk gras sluytenden van vooren gelijk met den beukeboomen waarop eenige Dennen en in de punt een rondjen met bloemboompies C een klomp van eenige Eyken of Beukenboomen  De arcering bij ‘A’ duidt op hoogteverschil, zoals ook in de tekst wordt aangegeven. De resterende, omvattende invulling is ongetwijfeld hakhout. Het schetsje is niet-gedateerd, niet-gesigneerd en er wordt ook geen locatie aangegeven, maar bevindt zich in het archief Sonsbeek. Ondermeer over dit ontwerpje is door Cor M. Kooi al eens geschreven in: Gelre: Bijdragen en Mededelingen. Historisch jaarboek voor Gelderland, CII (2011), Wie ontwierp park Sonsbeek?, p. 205-228, en schrijft het ontwerpje toe aan Hendrik J.C.J. baron van Heeckeren (1785-1862) die vanaf 1821 eigenaar was van het landgoed Sonsbeek. Inderdaad, de schets bevindt zich in het ‘Van Heeckeren-deel’ van het archief Sonsbeek. Het ontwerp kan van Van Heeckeren zijn, maar toch… waarom twijfel ik hier nu voorzichtig aan, zowel wat datering als vervaardiger betreft? Ik heb het idee (niet meer dan dat) dat de schets eerder is gemaakt en misschien zelfs 18e-eeuws is. 1. Door de vormentaal in de tekening, 2. door het gebruikte Nederlands;  maar ook 3. omdat er zoals is gebleken uit de krantenadvertenties, zie hieronder, al sprake was van een verlandschappelijking van beide goederen en er ‘toevallig’ ook al sprake was van Tulpenbomen. Èn 4. Kooi schrijft dat deze zogenaamde Ronde Weide al in 1813 in een dagboek genoteerd werd als ovaal stuk heide en in 1820 door Nijhoff als door de kunst aangelegde weide. De structuur bestond dus al voor dat Van Heeckeren eigenaar werd. Zoals gezegd, het park Sonsbeek, zoals het nu is, is samengesteld uit meerdere, voormalige landgoederen; namelijk: De Wiltbaan/Sonsbeek en Hartgersberg. Lang gelêe kwam ik al eens krantenadvertenties tegen waarin het landgoed Sonsbeek (voorheen De Wiltbaan) en Hartgersberg te koop werden aangeboden. Uit deze advertenties blijkt dat de aanleg, of een deel daarvan, van beide landgoederen toen al vroeglandschappelijk (in den Engelschen smaak) was ingericht:

Rotterdamse courant, 13 november 1798, p. 4Rotterdamse courant, 11 juli 1797, p. 2

En dit zijn de advertenties waaruit blijkt dat er aan het eind van de 18e eeuw een aanzienlijk, ‘exotisch’ boombestand bestond:

Amsterdamse courant, 9 november 1797, p. 3

 

En ja, laat ik het maar eerlijk toegeven… Amsterdamse courant, 2 februari 1764, p. 2

5. de naaldboompjes zijn wel heel erg ‘des Montsches’. Johannes Montsche (1734-1799) was rond 1778 werkzaam voor Van Spaen van Biljoen en diens slot Ringenberg in Hamminkeln waarvoor hij een plan had vervaardigd. Het is zo maar weer een van de vele gedachtenspinsels, heel graag krijg ik reacties!

FacebooktwitterlinkedinmailFacebooktwitterlinkedinmail

Hendrik van Lunteren (1780-1848)

In het onderzoek waarmee collega Henk van der Eijk en ik bezig zijn (de relatie van kwekers en landgoedeigenaren aan het eind van de achttiende en het begin van de negentiende eeuw) kwam ik deze kwitantie van H.(Hendrik) van Lunteren tegen. Zo maar een leuke onderzoekskruimel voor de Van Lunteren-experts, of voor het tuinhistorisch onderzoek Beverweerd.

Kwitantie H

Van Lunteren bezat in het jaar (1808) waarin hij deze kwitantie voor Beverweerd, Werkhoven, schreef, de kwekerij Flora’s Hof in Utrecht.

FacebooktwitterlinkedinmailFacebooktwitterlinkedinmail